Buitenwerk in Den Bosch

Water, wind en grond: wat buitenwerk zwaar maakt

Binnen blijft een plank zijn hele leven droog. Buiten wordt hetzelfde hout nat, droogt het weer op, bevriest het en staat het in de volle zon. Hout kan daar goed tegen, zolang het water weg kan en het hout daarna kan drogen. Rot ontstaat op de plekken waar dat niet lukt:

• in en vlak boven de grond, waar het hout nooit helemaal droog wordt;
• aan de kopse kant, waar het water als door rietjes naar binnen trekt;
• op vlakke delen en in naden, waar water blijft staan;
• achter een dichte verflaag met een scheurtje, waar vocht wel in kan, maar niet meer uit.

Goed buitenwerk zit daarom in details: een afdeklat op een schutting, een plaat tussen hout en grond, een schuin gezaagde bovenkant, roestvrije schroeven.

Daarnaast is er wind. Een dichte schutting vangt die als een zeil, en een poort hangt met zijn hele gewicht aan één kant.

Schuttingen: eerst de palen, dan de schermen

Bij een schutting kijkt iedereen naar de schermen, maar de palen bepalen hoe lang hij recht blijft staan. Hout, beton of staal, de diepte van het paalgat en de manier van vastzetten: daar zit het eigenlijke werk.

Verder spelen de erfgrens, een tuin die afloopt en de vraag hoe hoog het mag worden. Dat staat uitgewerkt op de pagina over een schutting laten plaatsen.

Poorten: het deel dat elke dag beweegt

Een schutting staat stil. Een poort gaat een paar keer per dag open en dicht, en daarom zie je slijtage daar het eerst: hij sleept over de tegels of het slot valt niet meer in de sluitkom. Meestal ligt de oorzaak niet bij de poort zelf, maar bij de paal waar hij aan hangt of bij een frame dat scheef is gezakt.

Welke keuzes er zijn in frame, scharnieren en sluitwerk, en wat er verandert als de poort tussen twee bestaande muren komt, lees je bij een poort laten maken en afhangen.

Houtwerk aan de woning herstellen

Boeidelen, windveren en de betimmering onder een dakoverstek zitten hoog en uit het zicht. Rot wordt daar vaak pas ontdekt als de verf bladdert of er een stuk loslaat. De oorzaak is bijna altijd water dat ergens niet weg kan: een dakgoot die overloopt, een naad die is opengegaan of een kopse kant die nooit is dichtgezet.

Herstellen gaat in een vaste volgorde:

1. De oorzaak wegnemen. Nieuw hout onder een lekkende goot is over een paar jaar weer zacht.
2. Terug naar gezond hout. Bij een kleine plek zetten we een nieuw stuk in. Is een deel over de hele lengte aangetast, dan gaat het er in zijn geheel uit.
3. Rondom gronden. Ook de achterkant en de kopse kanten, voordat het nieuwe hout wordt gemonteerd.
4. Zo monteren dat het kan drogen. Met lucht erachter en een afschot waar het water vanaf loopt.

Zit de rot in een raam- of deurkozijn, dan is dat ander werk. Daarover gaat de pagina over het herstellen van houten kozijnen.

Eén waarschuwing. In woningen van voor 1994 kan in of achter een boeideel asbesthoudend plaatmateriaal zitten. Daar wordt niet in gezaagd of geboord: het wordt eerst onderzocht en zo nodig verwijderd door een erkend bedrijf.

Een berging, overkapping of ander klein bouwwerk

Kleine buitenprojecten nemen we in overleg aan. Drie vragen bepalen het ontwerp:

• Waar staat het op? Een overkapping heeft poeren nodig die het gewicht en de wind opvangen.
• Waar gaat het regenwater heen? Een dak zonder afvoer zet de tuin van de buren of je eigen gevel onder water.
• Mag het er staan? Dat hangt af van de plek, de maat en wat er al staat. Doe de vergunningcheck voordat je iets bestelt.

Zand, klei en opgebrachte grond

De grond rond Den Bosch is niet overal dezelfde, en dat merk je bij elk paalgat. Zandgrond graaft licht, maar een paal heeft er een ruime betonvoet nodig om vast te staan. Richting de Maas wordt de bodem zwaarder. Klei houdt water vast en beweegt mee met nat en droog, waardoor een ondiep gezette paal in een paar seizoenen scheef kan trekken.

Bij nieuwbouw is de tuin meestal opgehoogd met zand dat de eerste jaren nog inklinkt. Bij een schutting rond een nieuwbouwtuin in Rosmalen moeten de palen daarom door die losse laag heen, tot in de vaste grond.

In een wijk waar de tuinen al langer zijn ingericht, moet eerst de oude afscheiding weg. Bij het vervangen van een schutting in Empel of een nieuwe tuinpoort in Vlijmen hoort het uitgraven van oude betonvoeten en wortels bij het werk.

Dit helpt bij de opname

Buitenwerk laat zich goed inschatten met foto’s en een paar maten. Handig om klaar te hebben:

• de lengte van de afscheiding, en bij een poort de breedte van de opening;
• foto’s van de plek en van wat er nu staat;
• waar de erfgrens loopt;
• hoe we met materiaal achterom kunnen: via een brandgang, door de garage of door het huis;
• waar kabels of leidingen in de tuin liggen.