Renovatie en herstel in Vught

Lanen, villa’s en huizen uit de jaren dertig

Vught staat bekend om zijn lanen met villa’s en jaren-dertigwoningen, om de bossen eromheen en om de IJzeren Man. Op het voormalige kazerneterrein is Stadhouderspark gebouwd, en de dorpen Cromvoirt en Helvoirt horen bij de gemeente.

Voor het werk is vooral de leeftijd van de huizen bepalend. Een huis uit de jaren dertig is gebouwd met materialen en details die je nu niet meer zo maakt. Wie zo’n huis opknapt, staat in elke kamer voor dezelfde keuze: wat bewaar je, wat herstel je en wat vervang je? Het antwoord is zelden alles nieuw.

Wat een jaren-dertigwoning bijzonder en bewerkelijk maakt

De kenmerken van deze huizen zijn ook de aandachtspunten bij een klus:

• Houten kozijnen met roedes en bovenlichten, vaak met glas in lood. Mooi, maar met enkel glas en veel naden waar water in kan.
• Paneeldeuren, hoge plinten en brede lijsten rond de deuren. Na een verbouwing ontbreekt er altijd een stuk. Dan komt het aan op plinten en lijsten bijmaken in hetzelfde profiel, zodat je niet ziet waar oud ophoudt.
• Hoge plafonds van stucwerk op riet. Die scheuren en laten soms los van de ondergrond. Herstellen kan, en anders is een vlak plafond onder het oude een oplossing die het origineel heel laat.
• Houten vloeren op balken, beneden boven een kruipruimte. Ze veren, kraken en zijn zelden vlak.
• Granito in de hal, de keuken of de badkamer. Een vloer die bijna niet kapot te krijgen is en vaak onder een latere laag verstopt zit.

Geen van deze dingen is een bezwaar. Ze vragen wel dat je ze vooraf kent, omdat ze bepalen hoe een nieuwe vloer, wand of badkamer moet worden opgebouwd.

Houten kozijnen: eerst herstellen, dan pas vervangen

Het hout in een kozijn van bijna honderd jaar oud is vaak dichter en duurzamer dan wat je nu koopt. Een kozijn afschrijven vanwege één rotte plek is daarom zonde. Bij herstel van houtrot in een oud kozijn wordt het aangetaste deel weggehaald tot op gezond hout. Daarna wordt het gevuld of komt er een nieuw stuk hout in, in het profiel van het origineel.

In Vught speelt de omgeving mee. Veel huizen staan tussen hoge bomen. Dat geeft schaduw, bladval in de goten en gevels die na regen lang nat blijven. Houtwerk aan die kant heeft vaker een controle nodig dan de zonzijde.

Dan het glas. Dun isolatieglas past vaak in de bestaande sponning, zodat de roedes en de verhoudingen van het raam blijven zoals ze zijn. Voor de bovenlichten met glas in lood bestaan aparte oplossingen. Het is de moeite waard om die uit te zoeken voordat er iets wordt weggegooid.

Verbouwen zonder het karakter kwijt te raken

Bij een renovatie die meerdere kamers tegelijk raakt begint het met wat je niet ziet. In huizen van deze leeftijd kunnen nog loden waterleidingen zitten, en die horen eruit. De elektra is vaak in etappes uitgebreid, met bedrading uit verschillende decennia door elkaar.

Leidingen wegwerken in een oude wand is meer werk dan in een nieuwe. De stuclaag is dik en brokkelt bij het frezen, dus een sleuf wordt breder dan gepland en moet netjes worden hersteld. Bedenk daarom in één keer waar schakelaars, stopcontacten en lampen moeten komen. Elke latere wijziging betekent opnieuw frezen, vullen en schilderen.

Spreek ook af wat er wordt beschermd. Een granito vloer, een trapleuning of glas in lood overleeft een verbouwing alleen als het vanaf de eerste dag is afgedekt.

Een badkamer op de verdieping

De badkamer in een jaren-dertigwoning is klein en ligt op een houten vloer. Voor wie de badkamer in een ouder huis wil vernieuwen, zijn er drie vragen.

De eerste is de richting van de balken. Een afvoer loopt het makkelijkst met de balken mee. Dwars erdoorheen kan maar beperkt, want een balk mag niet zomaar worden ingezaagd. Dat bepaalt waar een douche of toilet kan komen.

De tweede is het gewicht. Tegels, een dekvloer en een bad wegen samen veel meer dan de oorspronkelijke inrichting. Bij twijfel beoordeelt een constructeur of de balklaag dat aankan.

De derde is ventilatie. Een klein raam is te weinig voor een ruimte waar elke dag wordt gedoucht. Mechanische afzuiging voorkomt dat het vocht in het hout en het stucwerk van de kamers eromheen trekt.

Stadhouderspark, Cromvoirt en Helvoirt

Niet alles in Vught is oud. In Stadhouderspark staan woningen van de laatste jaren, en in de voormalige kazernegebouwen zijn appartementen gemaakt. Het werk gaat daar over inrichting: kasten, een extra wand, verlichting. In een appartement in een bestaand gebouw komen daar de afspraken van de VvE bij.

Cromvoirt en Helvoirt zijn dorpen met een eigen kern en huizen in het buitengebied eromheen. Voor een klus daar geldt hetzelfde als elders: wat voor huis het is, weegt zwaarder dan waar het staat.

Voordat we langskomen

Bij een ouder huis is een opname aan huis bijna altijd nodig. Op een foto zie je niet hoe een vloer veert of hoe vast het stucwerk zit. Foto’s helpen wel om het gesprek voor te bereiden. Stuur ze gerust via de groene WhatsApp-knop.

Handig om bij de hand te hebben:

• wat er in het verleden is verbouwd, voor zover je dat weet;
• of het pand een monument is of in een beschermd gebied staat;
• welke details in elk geval moeten blijven.

Wil je eerst ideeën opdoen, bekijk dan de inspiratie per categorie.