Tegelwerk in Den Bosch

De ondergrond bepaalt wat er kan

Een tegel volgt de ondergrond. Is die hol, bol of zacht, dan zie je dat terug in de voegen, of je hoort het later aan een tegel die loslaat. Vier eisen gelden altijd: vlak, stevig, droog en schoon. Wat dat inhoudt, verschilt per ondergrond:

• Stucwerk. Gips zuigt sterk en moet worden voorgestreken. Zacht of poederend stucwerk draagt geen zware tegel en gaat er dan af.
• Zandcement dekvloer. Een goede basis. Scheuren worden eerst gedicht, anders tekenen ze zich af in de tegel erboven.
• Gietvloer van anhydriet. De gladde toplaag wordt geschuurd en voorgestreken. Deze vloer is gevoelig voor vocht en moet droog zijn voordat er getegeld wordt.
• Houten vloer. Hout veert en werkt. Er komt eerst een stijve plaat of een ontkoppelingsmat op, en de lijm moet flexibel zijn.
• Vloerverwarming. Flexibele lijm en voeg vangen het uitzetten en krimpen op.

Wie wand- en vloertegels in Rosmalen laat zetten in een nieuwbouwwoning, heeft meestal een vlakke dekvloer met vloerverwarming. Bij tegelwerk in Vught in een ouder huis is het vaker een houten verdiepingsvloer of stucwerk van wisselende kwaliteit.

Grote tegels vragen meer dan kleine

Grote formaten zijn geliefd: weinig voegen, een rustig vlak. Ze stellen wel hogere eisen.

Een kleine tegel volgt een lichte golving in de wand. Een grote overbrugt die en komt hol te liggen. De ondergrond moet dus vlakker, en de tegel wordt vol in de lijm gezet: lijm op de wand én op de rug van de tegel. Clips houden de randen tijdens het drogen op gelijke hoogte, zodat je geen tandjes voelt als je er met je hand overheen gaat.

In een kleine ruimte betekent groot formaat veel snijden. In de douche speelt het afschot mee: een grote tegel kan maar in één richting hellen. Hoe de vloer daar wordt opgebouwd, lees je bij een complete badkamer vernieuwen.

Het patroon uitzetten voordat er gelijmd wordt

Het verband is de manier waarop de tegels ten opzichte van elkaar liggen:

• Recht boven elkaar. Strak en modern. Elke afwijking in maat of lijn valt op.
• Halfsteens. Elke rij verspringt een halve tegel. Dit verband vergeeft meer en is klassiek bij kleine wandtegels.
• Wild of een derde verspringend. Voor lange stroken, zoals houtlook. Lange tegels zijn licht gebogen; halfsteens leggen zet het hoogste punt naast het laagste.
• Visgraat of diagonaal. Levendig, met meer snijwerk en meer verlies.

Belangrijker dan het verband is de verdeling. Voordat er lijm op de wand komt, wordt uitgezet waar de eerste hele tegel begint. Het doel: links en rechts een even grote pastegel, geen smalle strookjes in het zicht, en voegen van de vloer die doorlopen in de wand. Het beginpunt is zelden een hoek. Meestal is het het midden van de wand waar je bij binnenkomst tegenaan kijkt.

Voegen en kitvoegen zijn twee verschillende dingen

Tussen de tegels zit een cementvoeg. Die is hard, houdt de tegels op afstand en vangt kleine maatverschillen op. Waterdicht is hij niet.

Waar twee vlakken samenkomen, hoort geen cement maar kit. Dat geldt voor inwendige hoeken, de naad tussen wand en vloer, de rand langs bad of douchebak en de aansluiting op een kozijn. Die vlakken bewegen ten opzichte van elkaar. Een harde voeg scheurt daar; kit rekt mee.

Dat meerekken heeft een keerzijde. Kit veroudert: hij verkleurt, krimpt en laat op den duur los. Dat is geen gebrek van het tegelwerk, maar onderhoud, net als schilderwerk. Bij zwarte plekken die niet meer wegpoetsen of een rand die loskomt, gaat de oude kit er helemaal uit en komt er nieuwe in. Dat is een kleine klus; meer daarover bij kitnaden en ander klein onderhoud.

Tegelen over bestaande tegels

Het kan, onder voorwaarden. De oude tegels moeten vastzitten, wat je controleert door erop te kloppen. Het glazuur wordt ontvet en krijgt een hechtlaag, anders houdt de lijm niet.

Reken wel op een dikkere wand en een hogere vloer. Kranen en stopcontacten komen dieper te liggen en de deur kan gaan slepen. Bovendien blijft een gebrek onder de oude tegels zitten. In een douche waar de voegen brokkelen of de wand vochtig is, is overtegelen daarom geen oplossing.

Gaan de oude tegels er wel af, dan geldt bij woningen van voor 1994 een voorbehoud: tegellijm, plaatmateriaal en vinyl uit die tijd kunnen asbest bevatten. Bij een vermoeden stopt het werk tot een monster is onderzocht. Saneren doet een gespecialiseerd bedrijf.

Uitsparingen rond kranen, leidingen en stopcontacten

Aan de uitsparingen herken je zorgvuldig tegelwerk. Een leiding krijgt een rond gat dat met een diamantboor wordt gemaakt, net groter dan de buis en klein genoeg om onder de rozet te verdwijnen. Een gat midden in een tegel of precies op een voegkruising oogt rustig. Een gat dat net een hoekje van een tegel afsnijdt, valt juist op. Daar wordt bij het uitzetten al rekening mee gehouden.

De inbouwdoos van een stopcontact moet gelijk liggen met de voorkant van de tegel, zodat het afdekraam vlak aansluit. Moet het punt naar een andere plek, dan gebeurt dat vóór het tegelen. In een natte ruimte wordt daarvoor een erkend installateur ingeschakeld.

Tegels bestellen en bewaren

Bestel meer dan de oppervlakte. Als vuistregel een tiende extra, en meer bij visgraat, diagonaal of groot formaat in een kleine ruimte. Neem alles uit één productie, want een andere partij kan net een andere tint of maat hebben, en dat zie je op de wand.

Bewaar na afloop een paar tegels op een droge plek: bij een latere reparatie zijn ze vaak niet meer te koop. Het overige werk in natte ruimtes staat bij badkamer- en toiletwerk.